Utrata wartości handlowej pojazdu

Kolejny problem pojawiający się w skargach dotyczył wypłaty zaniżonego odszkodowania w związku z odmową uznania roszczenia z tytułu utraty wartości handlowej pojazdu. Należy wspomnieć, że zgodnie z art. 361 § 2 k.c. po stronie zobowiązanego występuje obowiązek pełnej kompensaty szkody, co oznacza, że kwota odszkodowania zawierać powinna zarówno koszt naprawy pojazdu jak i kwotę odzwierciedlającą utraconą wartość handlową pojazdu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2001 r., sygn. akt III CZP 57/01, stwierdzającej, że odszkodowanie za uszkodzenie samochodu może obejmować oprócz kosztów jego naprawy także zapłatę sumy pieniężnej, odpowiadającej różnicy między wartością tego samochodu przed uszkodzeniem i po naprawie.

W kwestii roszczenia z tytułu ubytku wartości handlowej pojazdu, Rzecznik Ubezpieczonych wskazuje, że nawet najbardziej staranna naprawa samochodu nie zapobiegnie zmniejszeniu jego wartości rynkowej w stosunku do jego stanu sprzed szkody, bowiem już sam fakt uczestnictwa samochodu w wypadku wpływa na obniżenie tej wartości. W związku z powyższym, w opinii Rzecznika Ubezpieczonych, roszczenie o utratę wartości handlowej pojazdu mieści się – co do zasady – w granicach normalnych następstw szkody, powodujących obowiązek gwarancyjny ze strony zakładu ubezpieczeń. O obniżeniu wartości handlowej, obok samego faktu naprawy, decyduje wiele innych czynników, takich jak np. wiek pojazdu, zakres i rodzaj uszkodzeń oraz stan samochodu przed wypadkiem. Zdaniem Rzecznika, na ubytek wartości handlowej pojazdu istotny wpływ ma także tzw. aspekt psychologiczny. Dla potencjalnego nabywcy z pewnością bowiem będzie mieć znaczenie informacja, że pojazd był wcześniej uszkodzony, co przy dzisiejszej podaży na rynku pojazdów używanych może mieć decydujący wpływ na obniżenie ceny takiego samochodu.

Z analizy skarg wynika, że zakłady ubezpieczeń, odmawiając odszkodowania obejmującego utratę wartości handlowej pojazdu, najczęściej jako przyczynę podają, że:

• przeprowadzona naprawa przywróciła wartości użytkowe i estetyczne pojazdu sprzed wypadku;
• okres użytkowania pojazdu, w którym ubytek ma być szacowany, nie powinien przekraczać trzech lat;
• zakres uszkodzeń był niewielki i nie wpłynął na utratę wartości handlowej pojazdu:
• koszt naprawy nie przekracza 10% wartości pojazdu;
• nie nastąpiło uszkodzenie nośnych elementów nadwozia;
• wartość rynkowa pojazdu określona na dzień wystąpienia szkody w stosunku do wartości takiego samego pojazdu w stanie nowym nie powinna być mniejsza niż 60%;
• poszkodowany nie wykazał strat powstałych z tytułu utraty wartości handlowej pojazdu, tj. nadal jest właścicielem pojazdu powypadkowego, i żądanie wypłacenia mu jakiejkolwiek kwoty tytułem naprawienia tzw. „szkody handlowej” jest przedwczesne;
• utrata wartości handlowej związana jest z nieprawidłowo wykonaną naprawą, za którą konsekwencje ponosi wyłącznie jej wykonawca;
• uszkodzenie pojazdu nie jest pierwszym uszkodzeniem o charakterze kolizyjnym;
• brak jest pełnej gwarancji producenta;
• pojazd nie został przedstawiony do oględzin po wykonanej naprawie.

Niektóre zakłady ubezpieczeń, odmawiając uwzględniania ubytku wartości pojazdu w wypłacanych odszkodowaniach, jako podstawę powołują Instrukcję Określenia Rynkowego Ubytku Wartości Pojazdu nr 1/2002 z dnia 17 stycznia 2002 r. zatwierdzoną uchwałą Prezydium Rady Naczelnej Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej EKSPERTMOT. W opinii Rzecznika Ubezpieczonych wytyczne określone w Instrukcji EKSPERTMOT nie stanowią prawa powszechnie obowiązującego, stanowią wyłącznie materiał pomocowy. To, że zawiera dane odnoszące się do pojazdów co najwyżej trzyletnich, nie jest jednoznaczne, że samochody starsze nie tracą na swej wartości z tytułu uszkodzeń wypadkowych. Stratę tę należy dla tej grupy pojazdów ustalić indywidualnie.